"Cú sốc Hormuz": Khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, dòng chảy vàng vật chất từ Dubai đến châu Á bị chặn đứng. Giá dầu vọt tăng, vàng trú ẩn bùng nổ, mức chênh lệch giá tại Thượng Hải giãn rộng kỷ lục do khan hiếm vật chất thực tế.
“Cú sốc Hormuz” - Từ dầu mỏ đến kim loại quý: Tác động lan tỏa của tin tức địa chính trị
Eo biển Hormuz được các chuyên gia đánh giá là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu, vận chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, chiếm 1/5 lượng dầu biển. Khi Iran thực tế đóng cửa eo biển sau các cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào cuối tuần qua, dòng chảy vật chất bị chặn đứng ngay lập tức. Giá dầu Brent nhảy vọt 13% lên mức 82 USD/thùng - mức cao nhất trong vòng 14 tháng trở lại đây - trước khi điều chỉnh còn tăng 7% ở mức trên 77 USD. Đây không chỉ là cú sốc năng lượng mà còn là tín hiệu của rủi ro địa chính trị đang dần lan sang các tài sản khác.
Vàng, với vai trò tài sản trú ẩn truyền thống, phản ứng mạnh mẽ ngay lập tức. Giá vàng giao ngay tăng 2,8% lên 5.397,10 USD/ounce chỉ trong thời điểm mở phiên đầu tuần. Nhà đầu tư đổ xô vào mua kim loại quý khi lo ngại nguy cơ lạm phát từ dầu cao và bất ổn khu vực Trung Đông có thể kéo dài. Lịch sử cho thấy mọi xung đột Trung Đông lớn đều đẩy vàng tăng trung bình 8 - 15% trong 30 ngày đầu. Dự báo lần này đà tăng còn nhanh hơn nhờ thị trường đã ở mức cao kỷ lục từ trước.
Sự gián đoạn không chỉ xảy ra với các tàu chở dầu. Hàng trăm tàu LNG (tàu chở khí gas đã hoá lỏng) đã buộc phải neo đậu ngoài eo biển, hãng tàu Maersk và Hapag - Lloyd ngừng toàn bộ tuyến eo biển Hormuz - kênh đào Suez. Chi phí bảo hiểm chiến tranh tăng vọt, buộc các nhà giao dịch vàng vật chất tại Dubai - trung tâm tinh luyện và xuất khẩu lớn nhất thế giới - phải xem xét lại mọi lô hàng. Dòng chảy vật chất bị thắt nút, đẩy chênh lệch giá giữa sàn London và sàn châu Á giãn rộng kỷ lục.
Tóm lại, “Cú sốc Hormuz” không chỉ là vấn đề dầu mỏ. Nó nhắc nhở nhà đầu tư rằng rủi ro địa chính trị có thể biến một tuyến đường biển hẹp thành “cú đấm” vào toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa, trong đó vàng vật chất là nạn nhân trực tiếp tiếp theo.
>>Xem thêm: Trung Đông rúng động: Thị trường Vàng chuẩn bị cho "cú nhảy" lịch sử?
Dòng chảy vàng vật chất từ Dubai đến châu Á bị ảnh hưởng thế nào sau sự kiện eo biển Hormuz
Dubai từ lâu đã được xem như là “trái tim” của thị trường vàng vật chất châu Á, tinh luyện và xuất khẩu hàng trăm tấn mỗi tháng sang Ấn Độ, Trung Quốc, Hồng Kông,... Vàng thường được vận chuyển chủ yếu bằng đường hàng không vì lý do bảo mật và lý do bảo hiểm - giá trị cao, khối lượng nhỏ. Tuy nhiên, sau các cuộc tấn công trong cuối tuần qua, hầu hết các hãng bay tại Dubai, Abu Dhabi và Qatar hủy chuyến, sân bay bị ảnh hưởng bởi những vụ không kích, các chuyến bay bị hoãn hoặc buộc phải thay đổi lộ trình. Ngay sau khi thông tin Iran sẽ có các hành động đáp trả hướng về phía Dubai, Qatar.., hầu như tất cả chuyến bay đều đã bị hủy, dự kiến sẽ không có thỏi vàng nào có thể di chuyển trong ít nhất vài ngày tới”.
Kết quả là nguồn cung vật chất thực tế bị tắc nghẽn nghiêm trọng. Các lô vàng từ Thụy Sĩ và London thường phải quá cảnh qua Dubai trước khi đến tay những người mua tại châu Á. Giờ đây khi mà chuỗi cung ứng đứt đoạn, các kho tại Thượng Hải không nhận được hàng mới, trong khi nhu cầu trú ẩn vẫn đang tăng vọt. Điều này tạo ra tình trạng vàng vật chất khan hiếm hơn bao giờ hết.
Không chỉ hàng không, rủi ro bảo hiểm chiến tranh cũng đã lan sang cả các tuyến đường khác. Ngay cả khi một số chuyến bay dân sự mở lại, phí bảo hiểm vàng vẫn có thể bị giữ ở mức cao , khiến chi phí nhập khẩu kim loại quý này cao hơn. Các nhà máy tinh luyện ở Dubai báo cáo rằng số lượng tồn kho giảm nhanh chóng, buộc họ phải giữ lại vàng để ưu tiên đáp ứng cho các hợp đồng nội địa. Đây chính là một trong những nguyên nhân trực tiếp đẩy mức chênh lệch châu Á so với sàn giao dịch Châu Âu tăng lên.
Golden Fund nhận định: “Cú sốc Hormuz” đã biến Dubai từ cầu nối thành một nút thắt. Dòng chảy vật chất bị chặn đứng không phải vì eo biển mà vì toàn bộ hệ sinh thái logistics trong khu vực đã bị tê liệt.
Mức chênh lệch giá tại Thượng Hải: Tín hiệu khan hiếm vật chất hay cơ hội đầu tư?
Ngay sau cú sốc, mức chênh lệch giá vàng tại Thượng Hải (SGE) so với LBMA London giãn rộng lên mức kỷ lục ước tính 50 - 80 USD/ounce trong phiên đầu tuần. Lý do đơn giản: sàn SGE giao dịch vàng thật 100% (vàng 99,99%), trong khi sàn giao dịch ở London chủ yếu kinh doanh “vàng giấy”. Khi nguồn cung từ Dubai bị tạm ngừng do bất ổn địa chính trị, người mua Trung Quốc bắt buộc phải trả giá cao hơn nếu có nhu cầu sở hữu vàng vật chất ngay lập tức.
Mức chênh lệch giá giãn rộng là một hồi chuông cảnh báo về cấn đề khan hiếm vật chất. Các nhà đầu tư quốc tế có thể áp dụng chiến lược kinh doanh chênh lệch giá bằng cách mua “vàng giấy” tại London và chuyển vật chất khi tuyến đường mở lại, nhưng rủi ro logistics và thời gian có thể kéo dài 2 - 4 tuần. Ở một chiều hướng khác, nhà đầu tư nội địa Trung Quốc đang phải trả mức phí bảo hiểm khẩn cấp để sở hữu vàng thật ngay hôm nay.
Cuối cùng, các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao chỉ số vận chuyển hàng không Dubai và phí bảo hiểm chiến tranh. “Cú sốc Hormuz” một lần nữa chứng minh rằng, trong thời đại bất ổn, giá trị thực sự của vàng nằm ở khả năng sở hữu vật chất, chứ không chỉ là những chứng chỉ trên màn hình.
>>Xem thêm: Biến động chênh lệch giá vàng Đông - Tây: Cơ chế và tác động vĩ mô
