Vàng bùng nổ nhờ Ngân hàng Trung Ương: Trung Quốc và các "Ông lớn" tiếp tục mua mạnh sang 2026

Vai trò của Ngân hàng Trung Ương trong đà tăng giá vàng

Ngân hàng trung ương (NHTW) đóng vai trò quan trọng trong thị trường vàng, coi vàng là tài sản trú ẩn an toàn để đa dạng hóa dự trữ và chống lạm phát. Các lý do chính thúc đẩy mua vàng bao gồm hiệu suất tốt trong khủng hoảng, giá trị lưu trữ dài hạn và khả năng đa dạng hóa danh mục, theo khảo sát của World Gold Council năm 2025.

Trong bối cảnh bất ổn kinh tế và địa chính trị ngày càng tăng, các NHTW mới nổi tăng mua vàng để giảm phụ thuộc vào đồng USD, bảo vệ các ngân hàng khỏi những lệnh trừng phạt và các rủi ro tài chính tiềm tàng. Xu hướng mua lớn trực tiếp đẩy giá vàng lên bằng cách tạo nhu cầu ổn định, với hơn 1.000 tấn/năm từ 2022-2024 góp phần vào đà tăng kỷ lục về giá của kim loại quý này.

Trong môi trường lãi suất thấp hoặc âm, vàng trở thành công cụ chính sách tiền tệ hấp dẫn vì nó không sinh lãi như trái phiếu chính phủ hay tiền gửi ngân hàng, nhưng lại duy trì giá trị thực tế nhờ khả năng chống lạm phát, đặc biệt khi lãi suất thực (lãi suất danh nghĩa trừ lạm phát) âm khiến các tài sản truyền thống kém hấp dẫn hơn. Các ngân hàng trung ương (NHTW) thường tăng cường mua vàng để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm rủi ro từ biến động lãi suất và lạm phát, đồng thời coi vàng như một "lá chắn" ổn định kinh tế vĩ mô, theo các phân tích từ các nguồn uy tín. 

Tuy nhiên, mua bán lớn có thể gây biến động ngắn hạn, nhưng tổng thể tạo "sàn giá" vững chắc, bù đắp suy giảm từ nhà đầu tư phương Tây.

Đà tăng giá vàng và cuộc mua sắm kỷ lục của Ngân Hàng Trung Ương trong 2025-2026

Năm 2025, giá vàng đạt kỷ lục mới vượt 4.000 USD/ounce, nhờ nhu cầu mạnh từ NHTW, nhưng sau đó có dấu hiệu chậm lại do giá tăng cao. Theo World Gold Council, tổng số lượng mua ròng khoảng 634 tấn đến Quý 3 năm 2025, ước tính cả năm là 750-900 tấn, vẫn cao lịch sử và hỗ trợ đà tăng nhờ bất ổn toàn cầu.

(Dữ liệu dựa trên báo cáo của World Gold Council)

Lý giải cho sự mua vào mạnh mẽ này là nhu cầu đa dạng hóa dự phòng khỏi USD, bất ổn địa chính trị và lạm phát, với khảo sát cho thấy 95% NHTW dự kiến tăng dự trữ vàng. Dự báo 2026, nhu cầu duy trì 700-900 tấn, đẩy giá lên 4.500-5.000 USD theo JPMorgan và ING Think.

Xu hướng mua vào tác động rõ nét đến thị trường : nhu cầu ổn định từ NHTW tạo sàn giá, giảm biến động và bù đắp nguồn cung hạn chế (sản lượng khai thác ổn định 3.000-3.500 tấn/năm). Trong 2025,  với lượng mua vào khổng lồ từ châu Á dẫn dắt, giá vàng đã tăng hơn 50% dù đồng USD vẫn giữ được vị thế mạnh trên thị trường tạm thời.

Tuy nhiên, giá cao có thể kìm hãm việc mua vào thêm vàng, dẫn đến khan hiếm tiềm ẩn và rủi ro nếu như các biến động về địa chính trị dịu bớt, nhưng xu hướng cấu trúc (vẫn hỗ trợ tăng dài hạn vào 2026).

>> Xem thêm : Bức tranh phân hóa trong định hướng chính sách của các Ngân hàng Trung ương hàng đầu

Trung Quốc dẫn đầu cuộc mua sắm kỷ lục và tác động đến giá vàng

Trung Quốc qua PBoC (Ngân hàng Trung Ương Trung Quốc) tiếp tục mua vào vàng liên tục 13 tháng, tính đến tháng 11/2025, thêm khoảng 26 tấn báo cáo không chính thức, nâng tổng dự trữ lên hơn 2.305 tấn (8.3% ngoại hối). Chiến lược này nhằm giảm phụ thuộc USD giữa căng thẳng thương mại và tình hình bất ổn về địa chính trị.

Trung Quốc đã sử dụng chiến lược dài hạn, dù lượng mua trong năm 2025 chậm hơn (không còn nắm giữ vị thế dẫn đầu, xếp sau Ba Lan  khoảng 83 tấn), nhưng kết hợp nhu cầu nội địa mạnh (nhà sản xuất lớn nhất) và có thể mua không cần báo cáo cao hơn. Xu hướng này đã  tác động lớn:  Khối lượng mua từ PBoC góp phần đẩy giá vượt 4.000 USD năm 2025, tạo hiệu ứng domino khuyến khích NHTW khác (Kazakhstan, Thổ Nhĩ Kỳ), hỗ trợ đà tăng sang 2026.