Hồng Kông và Thượng Hải bắt tay xây dựng “Tiêu chuẩn vàng Châu Á”, mục tiêu giành quyền định giá từ phương Tây. Với kho dự trữ khổng lồ và hệ thống thanh toán Nhân dân tệ, quyền lực tài chính đang dịch chuyển mạnh mẽ sang Đông, mở ra kỷ nguyên mới cho vàng?
Cán cân quyền lực đảo chiều - Khi phương Đông dẫn dắt thị trường
Trong hàng chục năm, luật chơi của thị trường vàng rất đơn giản: London (LBMA) và New York (COMEX) thiết lập giá thông qua các hợp đồng phái sinh, còn Châu Á đóng vai trò là bên chấp nhận. Nhưng trật tự này đang bị thách thức nghiêm trọng. Hiện tại, dù khối lượng giao dịch tại phương Tây vẫn lớn, khả năng định hướng giá của họ đang dần suy yếu. Bằng chứng là trong các đợt bán tháo trên sàn COMEX gần đây, giá vàng không còn giảm sâu. Lý do là vì một lực cầu vật chất khổng lồ từ Châu Á luôn sẵn sàng hứng trọn các lệnh bán, tạo ra một mức giá sàn vững chắc mà giới đầu tư gọi là Asian Put (Quyền chọn bán Châu Á).
Không chỉ dừng lại ở vị trí quốc gia tiêu thụ lớn nhất, Trung Quốc đang chuyển mình thành một trung tâm định giá độc lập. Dữ liệu từ sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) cho thấy khối lượng rút vàng vật chất vẫn duy trì ở mức kỷ lục ngay cả khi giá thế giới leo thang – trái ngược quy luật "giá tăng thì cầu giảm". Việc Trung Quốc liên tục nhập khẩu vàng bất chấp mức giá cao cho thấy họ đang ưu tiên an ninh tài sản hơn lợi nhuận ngắn hạn. Với hạ tầng kho bãi đang xây dựng cùng Hồng Kông, họ đang gửi đi thông điệp: Nếu phương Tây muốn bán vàng giấy giá rẻ, phương Đông sẽ thâu tóm toàn bộ vàng thật.
Minh chứng sống động nhất cho sự lệch pha quyền lực này là chỉ số: Mức chênh lệch giá vàng tại Thượng Hải so với London (Shanghai premium). Gần đây, giá vàng tại Trung Quốc thường xuyên cao hơn giá quốc tế từ 20 đến 100 USD/ounce. Mức chênh lệch dương kéo dài này không chỉ phản ánh sự khan hiếm cục bộ mà còn cho thấy thị trường Thượng Hải đã bắt đầu vận hành theo một cơ chế giá riêng, tách rời khỏi sự chi phối của đồng USD. Đây là dấu hiệu cho thấy trọng tâm thanh khoản đang dịch chuyển vật lý sang phương Đông, khiến các nhà buôn quốc tế phải tham khảo bảng điện tử Thượng Hải trước khi đưa ra các quyết định của mình.
Bức tranh quyền lực này càng rõ ràng khi nhìn rộng ra cả khu vực. Không chỉ Trung Quốc, mà các quốc gia như Ấn Độ, Singapore và khối ASEAN cũng đang tích cực gia tăng dự trữ vàng quốc gia (Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đang giữ kỷ lục mua ròng liên tục). Hành động đồng loạt của khối các nước phương Nam (Global South) đã tạo ra lực đỡ giá trị dài hạn. Việc Hồng Kông và Thượng Hải kết nối hạ tầng chính là mảnh ghép cuối cùng để biến nhu cầu của từng quốc gia thành một sức mạnh tập thể, đủ sức thiết lập một mức giá tham chiếu mới dựa trên đồng nội tệ và nhu cầu thực của khu vực.
Hạ tầng chiến lược - Yếu tố hiện thực hoá quyền lực định giá
Nếu sức mạnh của Thượng Hải nằm ở lực cầu, thì Hồng Kông đóng vai trò là hậu cần chiến lược. Kế hoạch mở rộng kho vàng lên 2.000 tấn trong 3 năm tới là một con số gây chấn động, tương đương khoảng 20% trữ lượng của Fed. Việc xây dựng kho chứa khổng lồ tại cửa ngõ tài chính Châu Á giúp chuyển trọng tâm thị trường từ "giao dịch niềm tin" sang "giao dịch có đảm bảo". Khi sở hữu lượng vàng vật chất lớn ngay tại lãnh thổ, Hồng Kông tạo ra một lực hấp dẫn tự nhiên, thu hút các dòng vốn muốn tìm nơi trú ẩn an toàn mà không lo ngại rủi ro bị đóng băng tài sản như tại các ngân hàng phương Tây.
Cái bắt tay giữa Hồng Kông và Thượng Hải đã tạo ra một "đường ống" lưu thông vàng hai chiều hoàn toàn mới. Thỏa thuận mới, với sự tham gia của hệ thống thanh toán vàng tập trung, cho phép các định chế tài chính quốc tế hoán đổi tài sản giữa hai sàn giao dịch một cách tức thì. Điều này giúp tối ưu hóa các dòng vốn kinh doanh. Khi hạ tầng thông suốt, các nhà buôn có thể luân chuyển vàng vật chất nhanh hơn, chi phí thấp hơn. Hạ tầng này chính là công cụ thực thi, giúp biến các mức giá "Shanghai premium" thành các giao dịch thực tế, thu hút vàng từ khắp thế giới chảy về bể thanh khoản Châu Á.
Yếu tố then chốt trong hạ tầng này là việc xây dựng thị trường vàng dựa trên đồng Nhân dân tệ. Trung Quốc đang thúc đẩy các đối tác xuất khẩu năng lượng chấp nhận thanh toán bằng RMB, và số tiền này có thể chuyển đổi ngay thành vàng tại Hồng Kông hoặc Thượng Hải. Cơ chế này giải quyết nỗi lo về tính thanh khoản của đồng tiền Trung Quốc. Khi vàng được giao dịch bằng Nhân dân tệ với khối lượng lớn trên hệ thống thanh toán chung, quyền lực định giá của đồng USD sẽ bị pha loãng, nhường chỗ cho một hệ thống tiền tệ đa cực hơn, nơi vàng đóng vai trò là vật bảo chứng niềm tin.
Quyền lực định giá cuối cùng luôn thuộc về người nắm giữ hàng hóa. Hiện nay, các quốc gia khai thác vàng lớn như Úc, Nga hay các nước Châu Phi đang có xu hướng ưu tiên xuất khẩu sang các trung tâm Châu Á. Khi Hồng Kông hoàn thiện hạ tầng kho bãi và logistics quốc tế, nơi đây sẽ trở thành trung tâm giao nhận vàng vật chất lớn nhất hành tinh. Lúc này, các hợp đồng phái sinh tại New York nếu muốn tất toán bằng hiện vật sẽ phải tìm đến nguồn cung từ Châu Á. Khi thị trường giấy không còn điều khiển được thị trường vật chất, giá vàng sẽ phản ánh đúng giá trị khan hiếm của nó.
>>Xem thêm: Hồng Kông và Thượng Hải hợp tác xây dựng trung tâm vàng hàng đầu thế giới
Tác động tới nhà đầu tư và triển vọng giá vàng tương lai
Đối với nhà đầu tư cá nhân, sự trỗi dậy của thị trường vàng Hồng Kông - Thượng Hải mang lại tín hiệu tích cực về dài hạn: Sự minh bạch hóa giá trị. Trước đây, giá vàng thường bị đè nén bởi các lệnh bán khổng lồ trên thị trường phái sinh mỗi khi có tin tức xấu. Tuy nhiên, khi thị trường Châu Á đủ lớn, bất kỳ đợt bán tháo vô lý nào ở phương Tây sẽ ngay lập tức bị "hấp thụ" bởi lực mua vật chất từ phương Đông. Điều này tạo ra một mức giá sàn vững chắc cho vàng. Nhà đầu tư sẽ thấy giá vàng ít biến động giảm sâu hơn và xu hướng tăng sẽ bền vững hơn do được hỗ trợ bởi nhu cầu mua thực tế thay vì đầu cơ.
Sự hợp tác này sẽ mở ra các sản phẩm đầu tư mới cho giới tài chính. Chúng ta có thể kỳ vọng sự ra đời của các quỹ ETF vàng được đảm bảo bằng vàng vật chất lưu kho tại Hồng Kông, định giá bằng Nhân dân tệ hoặc Đô la Hồng Kông. Đối với nhà đầu tư chuyên nghiệp, việc theo dõi chỉ số "Shanghai gold benchmark price" (Giá chuẩn vàng Thượng Hải) so với giá LBMA sẽ trở thành một chỉ báo kỹ thuật quan trọng. Khi biên độ chênh lệch giãn rộng, đó là tín hiệu cho thấy nguồn cung vật chất đang căng thẳng, và thường là dấu hiệu báo trước cho một đợt tăng giá mạnh của vàng toàn cầu.
Vàng không chỉ là hàng hóa, nó là tiền tệ chính trị. Việc Trung Quốc dồn lực phát triển thị trường vàng là sự chuẩn bị cho kịch bản giảm sự phụ thuộc vào USD. Với nhà đầu tư, điều này có nghĩa là danh mục đầu tư nên có vàng vật chất như một bảo hiểm chắc chăn. Khi các cường quốc kinh tế tranh giành quyền định giá, sự biến động tiền tệ sẽ rất lớn. Vàng nằm trong kho tại Châu Á, được giao dịch minh bạch, sẽ trở thành tài sản có tính thanh khoản cao nhất và an toàn nhất trong khu vực, thay thế dần vai trò của trái phiếu chính phủ Mỹ trong danh mục phòng thủ.
Golden Fund nhận định: Thỏa thuận Hồng Kông - Thượng Hải không chỉ là tin tức về hạ tầng, nó là sự khởi đầu cho kỷ nguyên mới đa cực trong thị trường vàng, nơi mà quyền lực định giá đang dịch chuyển dần về địa điểm có sức cầu lớn nhất. Chiến lược khôn ngoan lúc này: Duy trì tỷ trọng vàng trong danh mục đầu tư dài hạn, ưu tiên nắm giữ vàng vật chất. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một chu kỳ tăng giá vàng được dẫn dắt bởi nhu cầu thực của phương Đông.
>>Xem thêm: Vàng trong bối cảnh trật tự thế giới dựa trên luật lệ đang suy yếu
