Nga bán 15 tấn vàng đầu năm 2026 - mức kỷ lục kể từ 2002. Áp lực thâm hụt ngân sách, tác động lệnh trừng phạt và chiến lược điều phối dự trữ của Moscow nhằm duy trì thanh khoản giữa bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động.
Nga bán vàng dự trữ - Bước đi khác biệt giữa căng thẳng kinh tế
Trong hai tháng đầu năm nay, Nga đã thực hiện một động thái gây chú ý lớn trên thị trường tài chính quốc tế khi bán ra khoảng 15 tấn vàng từ kho dự trữ quốc gia. Theo dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới, đây là đợt rút vàng lớn nhất của Nga kể từ năm 2002. Quyết định này diễn ra trong bối cảnh các nhà chức trách Nga đang phải tìm mọi cách khai thác tài sản nhà nước để bù đắp cho những áp lực ngân sách ngày càng tăng cao. Việc bán vàng không chỉ là một giao dịch tài chính đơn thuần mà còn là tín hiệu cho thấy Moscow đang cần tiền mặt nhanh chóng để duy trì các hoạt động quốc gia.
Cụ thể hơn, Ngân hàng Trung ương Nga đã bán khoảng 300.000 ounce vàng vào tháng Giêng và thêm 200.000 ounce nữa vào tháng Hai. Những con số này đã khiến tổng dự trữ vàng của xứ sở bạch dương giảm xuống còn 74,3 triệu ounce – mức thấp nhất kể từ tháng 3 năm 2022. Sự sụt giảm này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, vì trước đây Nga thường có xu hướng tích trữ vàng thay vì bán ra ồ ạt. Việc mức dự trữ rơi xuống điểm thấp nhất trong vòng hai năm qua cho thấy cường độ của các thách thức tài chính mà Nga đang phải đối mặt sau một thời gian dài chịu tác động từ các biến động địa chính trị.
Một điểm đáng lưu ý là hình thức thực hiện các giao dịch này đã thay đổi. Trước đây, các giao dịch vàng của Nga chủ yếu mang tính chất nội bộ, tức là Bộ Tài chính sẽ bán vàng miếng cho Ngân hàng Trung ương để điều chuyển dòng tiền trong nước. Tuy nhiên, các đợt bán vàng gần đây đại diện cho các hoạt động thị trường thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc vàng đã được chuyển đổi thành thanh khoản (tiền mặt) trên thị trường để trực tiếp phục vụ nhu cầu chi tiêu. Sự thay đổi này làm nổi bật áp lực lên các nguồn dự trữ có khả năng chi tiêu ngay lập tức của Nga trong bối cảnh các lệnh trừng phạt từ phương Tây đang siết chặt các nguồn thu khác.
Golden Fund nhận định: Động thái bán vàng của Nga hoàn toàn trái ngược với xu hướng chung của thế giới hiện nay. Trong những năm gần đây, hầu hết các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đều đang tích cực thu mua và tích trữ vàng. Mục tiêu của họ là đa dạng hóa kho dự trữ, giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ (USD) để tránh rủi ro. Trong khi các quốc gia khác coi vàng là "hầm trú ẩn" an toàn để cất giữ tài sản, thì Nga lại phải dùng đến tài sản này để giải quyết các khó khăn trước mắt. Sự tương phản này cho thấy Nga đang ở trong một tình thế kinh tế đặc thù, nơi nhu cầu chi tiêu ngắn hạn đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
>>Xem thêm: Lực mua từ các Ngân hàng Trung ương: Liệu có đủ sức giữ cho giá vàng tiếp tục thăng hoa?
Áp lực ngân sách và "bài toán" ngoại tệ của Moscow
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến việc bán vàng chính là tình trạng thâm hụt ngân sách nghiêm trọng của Nga. Từ năm 2022 đến năm 2025, thâm hụt ngân sách liên bang dự kiến vượt quá 15 nghìn tỷ rúp (tương đương khoảng 183 tỷ USD). Riêng trong hai tháng đầu năm nay, con số thâm hụt đã ghi nhận thêm 3,5 nghìn tỷ rúp (khoảng 42,7 tỷ USD). Khi chi tiêu chính phủ vượt xa nguồn thu từ dầu mỏ, khí đốt và thuế, chính phủ Nga buộc phải tìm đến các nguồn lực dự phòng. Vàng lúc này trở thành một trong những "cứu cánh" quan trọng nhất để lấp đầy những khoảng trống tài chính khổng lồ này.
Việc bán vàng có liên quan trực tiếp đến các hoạt động của Quỹ Tài sản Quốc gia (NWF). Đây là quỹ dự phòng chiến lược của Nga, nơi lưu trữ các tài sản có tính thanh khoản cao để hỗ trợ nền kinh tế khi gặp khó khăn hoặc thâm hụt ngân sách. Khi các nguồn thu truyền thống bị hạn chế do lệnh trừng phạt hoặc giá năng lượng biến động, Chính phủ Nga sẽ rút tài sản từ quỹ này ra để sử dụng. Do vàng là một phần tài sản nằm trong danh mục của Quỹ Tài sản Quốc gia, việc bán vàng chính là một cách để chuyển đổi tài sản cứng thành tiền rúp, giúp duy trì các dịch vụ công và hoạt động của bộ máy nhà nước.
Bên cạnh việc thiếu tiền mặt, các nhà phân tích cho rằng Nga bán vàng còn vì muốn bảo tồn đồng Nhân dân tệ. Sau khi các lệnh trừng phạt phương Tây đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản của Nga ở nước ngoài, đồng Nhân dân tệ trở thành một trong số ít ngoại tệ mạnh mà Nga vẫn còn quyền truy cập và sử dụng để can thiệp thị trường. Thay vì tiêu tốn hết lượng Nhân dân tệ quý giá để cứu giá đồng Rúp hay chi tiêu, Nga chọn cách bán vàng. Vàng dù quý giá nhưng không linh hoạt bằng tiền tệ trong giao dịch quốc tế hiện tại của Nga, vì vậy bán vàng là cách để họ giữ lại lượng Nhân dân tệ cho những tình huống khẩn cấp hơn.
Mặc dù việc bán vàng trong tháng Giêng đã thu về khoảng 120 tỷ rúp (tương đương 1,46 tỷ USD), nhưng con số này thực tế chỉ bù đắp được một phần rất nhỏ trong tổng lỗ hổng ngân sách. Tính đến ngày 1 tháng 3, vàng chiếm khoảng 47% trong tổng số 809 tỷ USD dự trữ quốc tế của Nga. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng con số 809 tỷ USD này bao gồm cả những tài sản đã bị đóng băng mà Moscow hiện không thể chạm tới. Vì vậy, lượng vàng "tự do" còn lại chính là nguồn lực thực tế nhất mà Nga có thể kiểm soát. Điều này cho thấy Nga vẫn còn một lượng dự trữ đáng kể, nhưng không gian xoay sở đang dần hẹp lại nếu tình hình thâm hụt không được cải thiện.
>>Xem thêm: Nhận định giá Vàng & Bạc từ 23/03/2026 - 27/03/2026: Fed ra tín hiệu chỉ 1 lần hạ lãi suất và dự báo lạm phát tăng trong năm 2026
