BRICS gia tăng nắm giữ và sản xuất vàng không nhằm chống USD mà để giảm phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất. Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và tiền tệ gia tăng, vàng được tái khẳng định vai trò tài sản dự trữ chiến lược trong hệ thống tài chính đa cực.
BRICS và sự dịch chuyển trong hệ thống tiền tệ toàn cầu
Bức tranh tiền tệ toàn cầu đang trải qua một quá trình chuyển dịch chậm nhưng có ý nghĩa lớn. Khi các quốc gia BRICS hiện kiểm soát gần 50% sản lượng vàng toàn cầu và nắm giữ một tỷ trọng đáng kể trong dự trữ vàng chính thức, điều này mang lại những tác động quan trọng đối với vị thế thống trị dài hạn của đồng USD trong nền kinh tế thế giới.
Những gì đang diễn ra không phải là sự quay lưng đột ngột với đồng USD, mà là quá trình giảm dần sự phụ thuộc quá mức vào đồng tiền này. Niềm tin vào các đồng tiền pháp định, đặc biệt là USD, đã bị bào mòn theo thời gian do chính sách nới lỏng tiền tệ kéo dài kể từ khi Mỹ từ bỏ bản vị vàng vào năm 1971.
Việc in tiền quy mô lớn tại các nền kinh tế phương Tây nhằm ổn định chu kỳ tăng trưởng đã làm suy yếu sức mua của tiền tệ và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất giá đồng tiền. Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương ngày càng chuyển dịch dự trữ sang các tài sản hữu hình, trong đó vàng nổi lên như công cụ phòng hộ hiệu quả trước bất ổn tiền tệ và rủi ro địa chính trị.
Xu hướng này tăng tốc rõ rệt kể từ năm 2022, khi các lệnh trừng phạt của phương Tây dẫn tới việc đóng băng dự trữ ngoại hối bằng USD của Nga. Sự kiện này đã làm thay đổi căn bản cách các nền kinh tế mới nổi nhìn nhận mức độ an toàn của dự trữ ngoại hối và thúc đẩy BRICS đẩy mạnh chiến lược giảm phụ thuộc vào USD và trái phiếu Mỹ, đồng thời gia tăng nắm giữ vàng và thanh toán bằng nội tệ.
Vì sao vàng trở nên hấp dẫn với các ngân hàng trung ương?
Sức hấp dẫn của vàng đối với các ngân hàng trung ương đến từ tính trung lập của nó. Vàng không phụ thuộc vào chính sách của bất kỳ quốc gia nào, không thể bị trừng phạt và có khả năng bảo toàn giá trị trong dài hạn trước lạm phát, mất giá tiền tệ và sự phân mảnh tài chính toàn cầu.
Mặc dù Mỹ vẫn là quốc gia nắm giữ dự trữ vàng lớn nhất thế giới, nhưng tổng lượng vàng của các nước BRICS hiện đã vượt 6.000 tấn. Riêng Nga và Trung Quốc mỗi nước sở hữu hơn 2.000 tấn, trong khi dự trữ vàng của Ấn Độ đã vượt mốc 800 tấn.
Ở khía cạnh sản xuất, Trung Quốc và Nga cũng nằm trong nhóm các quốc gia khai thác vàng lớn nhất thế giới, giúp BRICS ngày càng có ảnh hưởng lớn hơn đối với chuỗi cung ứng vàng vật chất toàn cầu. Việc kiểm soát cả sản xuất lẫn dự trữ mang lại cho khối này lợi thế chiến lược rõ rệt.
Nhờ đó, các quốc gia BRICS có thêm dư địa để đa dạng hóa hệ thống tài chính, giảm vai trò trung tâm của USD và từng bước xây dựng các cơ chế thanh toán thay thế. Trung Quốc, chẳng hạn, đã liên tục giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ và tăng dự trữ vàng, cho thấy chủ đích hạn chế sự phụ thuộc vào chính sách tiền tệ Mỹ và biến động tài chính toàn cầu.
>> Xem thêm: Vàng: từ giao dịch vĩ mô thuần túy đến tài sản trụ cột
Phi đô la hóa - tái cân bằng chứ không phải đối đầu
Song song với việc gia tăng dự trữ vàng, thanh toán thương mại bằng nội tệ giữa các quốc gia BRICS và khu vực Á-Âu cũng đang mở rộng. Điều này tiếp tục làm suy giảm vai trò của USD trong giao dịch xuyên biên giới, trong khi các thử nghiệm với công cụ thanh toán số và tài sản bảo chứng phản ánh tham vọng xây dựng một hạ tầng tài chính song song, ít chịu ảnh hưởng từ trừng phạt và chính sách của phương Tây.
Tuy nhiên, quá trình này không đồng nghĩa với sự sụp đổ của đồng USD. Vị thế thống trị của USD sẽ không biến mất trong ngày một ngày hai, mà có thể mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, để suy giảm một cách đáng kể.
Phi đô la hóa nên được hiểu là quá trình tái cân bằng, chứ không phải sự phủ nhận hoàn toàn. Thế giới đang dịch chuyển từ hệ thống phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất sang mô hình đa tiền tệ, đa dự trữ, trong đó vàng đóng vai trò như một điểm neo trung tâm.
Về bản chất, phi đô la hóa không phải là “chống USD”, mà là “chống thế độc quyền”. Việc BRICS ngày càng chi phối sản lượng và dự trữ vàng toàn cầu cho thấy vàng đang được nhìn nhận trở lại như một dạng tiền tệ chiến lược, không chỉ là hàng hóa. Khi niềm tin vào tiền giấy suy giảm và rủi ro địa chính trị gia tăng, vàng đang dần lấy lại vị thế là nơi lưu giữ giá trị tối thượng trong một hệ thống tài chính toàn cầu đa cực và phân mảnh.
Golden Fund nhận định: Thông tin BRICS tiếp tục gia tăng vai trò trong sản xuất và dự trữ vàng cho thấy xu hướng giảm phụ thuộc vào USD và hệ thống tiền tệ đơn cực, qua đó củng cố vai trò của vàng như một tài sản tiền tệ chiến lược. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, rủi ro trừng phạt tài chính và niềm tin vào tiền pháp định suy yếu, nhu cầu nắm giữ vàng của ngân hàng trung ương nhiều khả năng duy trì ở mức cao, tạo lực đỡ trung - dài hạn cho giá vàng và hạn chế rủi ro điều chỉnh sâu.
>>Xem thêm: Các nước BRICS từ bỏ USD, chuyển sang vàng để gia tăng ảnh hưởng trong tài chính toàn cầu
