Cuộc chiến bạc và quyền lực chuỗi cung ứng

Trung Quốc siết xuất khẩu bạc và áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu

Theo báo cáo nghiên cứu của Citibank, đợt tăng mạnh của giá bạc trong kỳ nghỉ vừa qua chủ yếu xuất phát từ lo ngại nguồn cung, khi Trung Quốc thắt chặt quy định cấp phép xuất khẩu bạc. Theo chính sách mới, chỉ những doanh nghiệp lớn, có hạn mức tín dụng cao và được nhà nước phê duyệt mới được phép xuất khẩu. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa bị loại khỏi chuỗi cung ứng quốc tế.

Với lợi thế vượt trội trong khâu luyện kim và tinh chế, tỷ trọng bạc được tinh luyện tại Trung Quốc ngày càng tăng, khiến nước này trở thành mắt xích then chốt của thị trường.

Citibank cho biết, năm ngoái Trung Quốc đạt mức xuất khẩu ròng bạc khoảng 2.200 tấn mỗi năm, tương đương gần 7% tổng nguồn cung bạc toàn cầu từ khai thác và tái chế. Con số này giúp Trung Quốc củng cố vị thế là quốc gia xuất khẩu ròng bạc lớn nhất thế giới, đồng thời khiến bất kỳ thay đổi chính sách nào của Bắc Kinh cũng tác động mạnh đến giá cả toàn cầu.

Việc công bố danh sách 44 doanh nghiệp được cấp phép xuất khẩu đã phần nào làm dịu lo ngại về khả năng “đóng cửa” hoàn toàn thị trường. Tuy nhiên, Citibank cảnh báo rằng do lượng xuất khẩu ròng của Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung toàn cầu, việc siết giấy phép vẫn tạo thêm áp lực cho chuỗi cung ứng bạc, đặc biệt là các ngành sử dụng nhiều bạc như năng lượng mặt trời và công nghiệp công nghệ cao.

>>Xem thêm: Trung Quốc siết xuất khẩu bạc

“Vũ khí hóa” bạc – cuộc chơi địa chính trị và khủng hoảng nguồn cung dài hạn

Nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Quốc đang “vũ khí hóa” bạc thông qua các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Theo quy định có hiệu lực từ ngày 1/1, chỉ các doanh nghiệp nhà nước hoặc được nhà nước cấp phép, có công suất tối thiểu 80 tấn bạc mỗi năm và hạn mức tín dụng trên 30 triệu USD mới được xuất khẩu. Chính sách này có nguy cơ loại bỏ hàng trăm nhà xuất khẩu nhỏ, vốn là nguồn cung quan trọng cho các nhà tinh luyện và doanh nghiệp công nghiệp trên toàn thế giới.

Theo truyền thông Trung Quốc, bạc hiện không còn được coi là hàng hóa thông thường mà đã được nâng lên thành vật liệu chiến lược, với mức độ kiểm soát tương tự như đất hiếm. Cùng với bạc, Trung Quốc cũng áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với vonfram và antimon – những kim loại có vai trò quan trọng trong lĩnh vực quốc phòng. Mỹ cũng đã xếp bạc vào danh sách “khoáng sản thiết yếu”, cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của kim loại này trong chiến lược quốc gia.

Mặc dù Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 14% sản lượng khai thác bạc toàn cầu, nhưng nước này lại tinh luyện hơn 60% lượng bạc của thế giới. Nguyên nhân là hơn 70% bạc được khai thác như một sản phẩm phụ từ các kim loại cơ bản như đồng và kẽm. Nước này sở hữu 27 nhà máy tinh luyện bạc được công nhận quốc tế, nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Mô hình rất rõ ràng: Trung Quốc nhập quặng, tinh luyện trong nước rồi xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh, qua đó kiểm soát “cửa ngõ” của nguồn cung bạc tinh chế.

Golden Fund nhận định: Nguồn cung bạc toàn cầu đang rơi vào tình trạng thiếu hụt kéo dài, sản lượng khai thác đã suy giảm kể từ đỉnh năm 2016, trong khi nhu cầu vượt cung suốt bốn năm liên tiếp. Năm ngoái, thâm hụt thị trường lên tới gần 149 triệu ounce, nâng tổng mức thiếu hụt bốn năm lên tương đương 10 tháng sản lượng khai thác. Do phần lớn bạc là sản phẩm phụ của đồng, chì và kẽm, giá bạc tăng mạnh cũng khó thúc đẩy sản lượng tăng nhanh. Điều này khiến bạc ngày càng mang tính chiến lược vậy nên việc nắm giữ bạc vật chất có thể trở thành một lựa chọn phòng thủ trước những rủi ro địa chính trị và chuỗi cung ứng trong tương lai.