Biến động kinh tế toàn cầu: Cơ hội tăng trưởng và rủi ro thanh khoản

Trật tự thế giới mới và kỷ nguyên bùng nổ của tài sản thực

Trật tự thế giới mới đang hình thành không chỉ từ những biến động địa chính trị mà còn từ sự thay đổi triệt để trong chính sách tài khóa toàn cầu. Giám đốc mảng chiến lược đầu tư - ông Michael Hartnett của Bank of America nhận định rằng chúng ta đang bước vào giai đoạn “Chu kỳ tăng giá toàn cầu mới”(New global bull market), nơi mà sự mở rộng tài khóa không còn là lựa chọn mà là một yếu tố quan trọng để duy trì tăng trưởng. Với việc chính quyền Mỹ dự kiến bơm khoảng 600 tỷ USD thanh khoản thông qua nới lỏng định lượng (QE) vào năm 2026 để mua lại trái phiếu kho bạc, dòng tiền đang bị đẩy vào một vòng xoáy lạm phát có hệ thống. Trong bối cảnh đó, vàng không còn đơn thuần là tài sản trú ẩn mà trở thành "mỏ neo" góp phần định giá lại toàn bộ hệ thống tài chính đang bị xói mòn bởi nợ công.

Cấu trúc nợ công Mỹ vượt mốc 36.000 tỷ USD đã tạo ra một "bẫy nợ" thực sự, nơi chi phí lãi vay bắt đầu ăn mòn các nguồn lực kinh tế cốt lõi. Theo dữ liệu dự phóng, chi phí lãi vay ròng trong năm 2026 có thể chiếm tới 19% tổng chi tiêu liên bang, vượt qua cả ngân sách quốc phòng. Điều này tạo ra một tâm lý hoài nghi về giá trị thực của tiền tệ. Vàng nổi lên như một tài sản có hiệu suất đáng kinh ngạc trong thập niên 2020 nhờ các yếu tố: Chiến tranh, chủ nghĩa dân túy, sự kết thúc của toàn cầu hóa và đặc biệt là sự mất giá của nợ. Khi niềm tin vào "tài sản nợ" (trái phiếu) sụt giảm, dòng vốn tất yếu sẽ tìm đến các tài sản vật chất có tính thanh khoản quốc tế cao.

Điểm đáng chú ý trong báo cáo của BofA là mục tiêu giá vàng có thể phá vỡ mọi kỷ lục lịch sử để chạm ngưỡng 6.000 USD/ounce. Con số này dựa trên phân tích về bốn chu kỳ tăng trưởng lớn của vàng trong thế kỷ qua, với mức tăng trung bình khoảng 300% mỗi chu kỳ. Hiện tại, dù vàng và bạc đang ở trạng thái "quá mua" trong ngắn hạn (giá bạc cao hơn 104% so với đường trung bình động 200 ngày), nhưng động lực dài hạn vẫn chưa hề suy giảm. Sự kết hợp giữa thâm hụt tài khóa kỷ lục và việc Fed buộc phải hỗ trợ thanh khoản cho thị trường trái phiếu chính là "nhiên liệu" cho hành trình tiến tới cột mốc 6.000 USD của kim loại quý.

Cuối cùng, sự dịch chuyển quyền lực kinh tế từ Tây sang Đông đang củng cố vị thế cho vàng. Các quốc gia mới nổi, dẫn đầu là Trung Quốc, đang tích cực đa dạng hóa dự trữ ngoại hối để giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng USD. Trung Quốc là thị trường đáng chú ý vì sự chấm dứt giảm phát tại đây sẽ là chất xúc tác cho các thị trường khác như Nhật Bản và Châu Âu. Khi thế giới chuyển từ sự phụ thuộc vào "đặc quyền Mỹ" sang một trạng thái tái cân bằng toàn cầu, vàng đóng vai trò là loại tiền tệ duy nhất không có rủi ro đối tác, giúp các Ngân hàng Trung ương bảo vệ bảng cân đối kế toán trước những cú sốc địa chính trị không thể dự báo trước.

>>Xem thêm: Vàng và nợ công Mỹ năm 2026: Quan sát sự dịch chuyển của các dòng vốn tài sản vật chất

"Thiên nga đen" từ Đông Á và rủi ro thanh khoản toàn cầu

Mặc dù thị trường đang tràn ngập sự lạc quan, ông Hartnett đưa ra một cảnh báo đanh thép về rủi ro lớn nhất đối với đà tăng trưởng hiện tại: sự tăng giá đột ngột của các đồng tiền Đông Á. Hiện tại, đồng Yên Nhật (JPY) đang giao dịch quanh mức 160 – vùng thấp nhất lịch sử so với đồng Nhân dân tệ kể từ năm 1992. Sự yếu kém của các đồng tiền như Yên Nhật, Won Hàn Quốc và Đô la Đài Loan đã tạo điều kiện cho dòng vốn chảy ra khỏi châu Á để thâm nhập vào thị trường Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, nếu các đồng tiền này trải qua một đợt tăng giá nhanh chóng do Nhật Bản tăng lãi suất hoặc do sai sót trong phòng vệ rủi ro, nó sẽ kích hoạt một cuộc tháo chạy ngược dòng, đe dọa nghiêm trọng đến môi trường thanh khoản toàn cầu.

Cơ chế của rủi ro này nằm ở việc tái chế thặng dư tài khoản vãng lai lên tới 1.200 tỷ USD của các nước châu Á. Phần lớn số tiền này hiện đang được đầu tư vào các tài sản tài chính tại Mỹ và EU. Một khi đồng nội tệ của các quốc gia Đông Á tăng giá mạnh, các nhà đầu tư sẽ có xu hướng rút vốn về nước để tránh lỗ tỷ giá, gây ra một "cú sốc thanh khoản" tại các thị trường phát triển. Đây là tổ hợp rủi ro "Yên tăng giá + Chỉ số biến động trái phiếu (MOVE) tăng". Đây là tín hiệu cảnh báo đỏ mà nhà đầu tư cần theo dõi sát sao để quyết định thời điểm rời khỏi các tài sản rủi ro và chuyển dịch sang vàng để bảo toàn vốn.

Sự thắt chặt thanh khoản này có thể khiến thị trường cổ phiếu trải qua những đợt điều chỉnh sâu, nhưng lại là môi trường lý tưởng để vàng khẳng định giá trị. Trong lịch sử, khi thanh khoản hệ thống bị đe dọa, vàng thường trải qua một đợt bán tháo ngắn hạn do nhu cầu ký quỹ (margin call), nhưng sau đó sẽ phục hồi mạnh mẽ hơn bất kỳ loại tài sản nào khác. Điều này là do vàng không phụ thuộc vào dòng tiền của hệ thống ngân hàng để duy trì giá trị. Với mức phân bổ của các khách hàng giàu có tại BofA hiện chỉ ở mức 0,6% cho vàng, một sự hoảng loạn thanh khoản toàn cầu có thể buộc dòng tiền này phải tăng vọt lên mức 5-10%, tạo ra lực cầu khổng lồ đẩy giá vàng lên cao.

Bên cạnh yếu tố tỷ giá, tính bền vững của đợt bùng nổ thị trường này còn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí sinh hoạt của chính quyền Mỹ. Liệu các chính sách giảm thuế và thuế quan có thực sự cải thiện đời sống người dân hay chỉ làm trầm trọng thêm lạm phát ? Hiện tại, tỷ lệ ủng hộ của công chúng đối với cách quản lý lạm phát của chính phủ chỉ ở mức 36%. Nếu tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ tăng lên mức 5% hoặc các chính sách tài khóa không giúp giảm chi phí năng lượng và y tế, rủi ro chính trị sẽ tăng cao vào cuối quý 1/2026, làm suy yếu niềm tin vào các tài sản liên quan đến tăng trưởng và đẩy dòng tiền tìm về "hầm trú ẩn" vàng vật chất nhanh hơn dự kiến.

>>Xem thêm: Cú sốc Volcker: Cần hiểu đúng về mối quan hệ giữa vàng và lạm phát

Chiến lược xoay trục danh mục và mỏ neo giá trị 2026

Dựa trên những phân tích về hiệu suất tài sản, năm 2025 đã chứng kiến sự vượt trội đáng kinh ngạc của vàng so với các kênh đầu tư truyền thống. Trong khi chỉ số S&P 500 mang lại lợi nhuận thực (đã trừ lạm phát) khoảng 5,5%(theo Standard & Poor’s), vàng đã ghi nhận mức lợi nhuận thực lên tới 17,5%(số liệu LBMA). Điều này tạo ra một khoảng cách hiệu suất (spread) 12% nghiêng về phía vàng. Đặc biệt, khi so sánh với trái phiếu chính phủ Mỹ vốn ghi nhận lợi nhuận thực âm 2,5%(theo Bộ tài chính Mỹ), vàng đã vượt trội hơn tới 20%. Những con số này không chỉ là thống kê khô khan, mà là minh chứng cho việc vàng đang bảo vệ sức mua hiệu quả như thế nào trong một môi trường tiền tệ bị "pha loãng" bởi nợ công.

Chiến lược được khuyến nghị là mua vào các tài sản liên quan đến phục hồi kinh tế và vàng. Lý do là dòng vốn đang bắt đầu quá trình tái cân bằng toàn cầu, rời bỏ những vị thế quá tập trung vào "sự ngoại lệ của nước Mỹ". Dữ liệu cho thấy các quỹ cổ phiếu tại Mỹ đã thu hút tới 1.600 tỷ USD trong những năm 2020, trong khi các quỹ toàn cầu chỉ thu hút 400 tỷ USD. Sự mất cân đối này sẽ có xu hướng bị điều chỉnh trong năm 2026, và vàng sẽ là ứng cử viên hưởng chính từ sự dịch chuyển dòng vốn quốc tế này.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, bài học từ báo cáo của BofA là việc duy trì tỷ trọng vàng thấp (dưới 1%) nâng rủi ro lên mức lớn trong kỷ nguyên mới. Việc nâng tỷ trọng vàng trong danh mục không chỉ giúp giảm thiểu biến động mà còn là cách để tận dụng "chu kỳ tăng giá 300%" đã đề cập. Ngay cả khi vàng đã tăng mạnh, việc duy trì một vị thế sở hữu vàng vật chất vẫn là hợp lý khi xét đến việc Fed và Bộ Tài chính Mỹ vẫn đang tiếp tục bơm thanh khoản để cứu vãn thị trường trái phiếu. Vàng, trong kịch bản này, đóng vai trò như một loại "hợp đồng bảo hiểm" chống lại sự thất bại của các chính sách tiền tệ.

Golden Fund nhận định:  Bước sang năm 2026, thị trường tài chính đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Sự kết hợp giữa bẫy nợ công Mỹ, rủi ro tỷ giá từ Đông Á và trật tự thế giới mới đang tạo ra một môi trường mà ở đó các quy tắc đầu tư cũ không còn hiệu quả. Vàng không còn là một tài sản "chết" trong danh mục, mà đã trở thành động lực tăng trưởng chính, vượt trội hơn chứng khoán khoảng 12% và trái phiếu khoảng 20% về lợi nhuận thực tế. Với mục tiêu 6.000 USD/ounce, vàng vật chất chính là mỏ neo giá trị duy nhất giúp nhà đầu tư xuyên qua cơn bão thanh khoản và sự xói mòn của hệ thống tiền tệ pháp định toàn cầu.